Trợ giúp pháp lý – Chính sách nhân văn giúp người dân tiếp cận công lý
Trợ giúp pháp lý là chính sách quan trọng của Nhà nước nhằm bảo đảm quyền tiếp cận công lý cho người dân, đặc biệt là các đối tượng yếu thế trong xã hội. Thông qua việc cung cấp dịch vụ pháp lý hoàn toàn miễn phí, chính sách này góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và xây dựng xã hội công bằng, văn minh.
Nhằm giúp người dân hiểu rõ quyền được trợ giúp pháp lý và tạo điều kiện để mọi công dân được tiếp cận công lý bình đẳng, Nhà nước đã ban hành nhiều quy định về hoạt động trợ giúp pháp lý. Đây là chính sách mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, bảo đảm những người thuộc diện được trợ giúp pháp lý có thể tiếp cận các dịch vụ pháp lý miễn phí khi gặp khó khăn, vướng mắc hoặc tham gia giải quyết các vụ việc liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Theo Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, người được trợ giúp pháp lý gồm nhiều nhóm đối tượng như: người có công với cách mạng, người thuộc hộ nghèo, trẻ em, người dân tộc thiểu số sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn, người bị buộc tội từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi, người bị buộc tội thuộc hộ cận nghèo và một số đối tượng có hoàn cảnh khó khăn về tài chính như người cao tuổi, người khuyết tật, nạn nhân bạo lực gia đình, nạn nhân mua bán người, người nhiễm HIV… Việc mở rộng đối tượng được trợ giúp pháp lý thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với các nhóm yếu thế, góp phần bảo đảm mọi công dân đều có cơ hội được bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trước pháp luật.
Người thuộc diện được trợ giúp pháp lý sẽ được hỗ trợ bằng nhiều hình thức như tham gia tố tụng với tư cách người bào chữa hoặc người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp; tư vấn pháp luật; hỗ trợ soạn thảo đơn, văn bản; đại diện ngoài tố tụng để làm việc với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Các dịch vụ này được thực hiện hoàn toàn miễn phí và người được trợ giúp pháp lý không phải trả bất kỳ khoản tiền hay lợi ích vật chất nào cho tổ chức hoặc người thực hiện trợ giúp pháp lý.
Để được xem xét trợ giúp pháp lý, người dân cần chuẩn bị đơn yêu cầu, giấy tờ chứng minh thuộc diện được trợ giúp pháp lý và các tài liệu liên quan đến vụ việc (nếu có). Hồ sơ có thể nộp trực tiếp tại tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý hoặc gửi qua đường bưu chính, fax, phương tiện điện tử hay thông qua cơ quan, tổ chức có liên quan để chuyển đến cơ quan có thẩm quyền. Đối với những vụ việc khẩn cấp có nguy cơ ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý có thể xem xét thụ lý ngay để bảo đảm quyền lợi cho người yêu cầu.
Tại xã Ea Kar, người dân có thể liên hệ Văn phòng HĐND và UBND xã (bộ phận thực hiện công tác tư pháp) để được hướng dẫn xác định đối tượng, chuẩn bị hồ sơ và kết nối với Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Đắk Lắk. Cán bộ tư pháp, trưởng thôn, buôn, hòa giải viên và tuyên truyền viên pháp luật có trách nhiệm hướng dẫn, giới thiệu người dân đến đúng cơ quan thực hiện trợ giúp pháp lý theo quy định; không được tự nhận giải quyết vụ việc hoặc thu bất kỳ khoản tiền nào của người dân dưới danh nghĩa trợ giúp pháp lý.
Để chính sách trợ giúp pháp lý phát huy hiệu quả, mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu các quy định của pháp luật, mạnh dạn liên hệ với cơ quan có thẩm quyền khi có nhu cầu được hỗ trợ. Đồng thời, người dân cần nâng cao cảnh giác trước các hành vi lợi dụng danh nghĩa trợ giúp pháp lý để thu tiền hoặc trục lợi, bởi theo quy định của pháp luật, mọi hoạt động trợ giúp pháp lý đối với người thuộc diện được hưởng chính sách đều hoàn toàn miễn phí. Việc tiếp cận và sử dụng hiệu quả dịch vụ trợ giúp pháp lý không chỉ góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mỗi cá nhân mà còn nâng cao ý thức pháp luật trong cộng đồng, xây dựng Nhà nước pháp quyền và xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
